Con đường dẫn vào xóm nhỏ ngoằn ngoèo, nhỏ hẹp và tù túng như chính cuộc sống nơi đây. Không khí của xóm ảm đạm, những nấm mộ nối dài, nằm sát và bao quanh những ngôi nhà chật chội, xiêu vẹo.

Không ai biết xóm này hình thành tự bao giờ, chỉ biết là ngày xưa ở đây nhiều mồ mả, kênh rạch, cây cối và “xóm nghĩa địa” kỳ lạ này tồn tại ngay giữa trung tâm Sài Gòn đã mấy chục năm nay. Sau này một số mồ mả được di dời về nơi quy hoạch, số còn lại vẫn đang còn “sống” chung với người dân.

Ở đây ban ngày, người lớn thì đi phụ hồ, bốc vác,...trẻ con chủ yếu đi bán vé số, nhặt ve chai. Tuy không gian, môi trường nơi đây nhếch nhác, ô nhiễm nhưng chính sự chơi đùa, cười nói luyên thuyên của trẻ nhỏ đã giúp người dân bám trụ với nơi “cõi âm” này hơn 40 năm qua. Phần lớn người dân đều là dân nhập cư từ các địa phương khác. Lịch sử của họ từng lang bạt làm ăn nhiều nơi nhưng đều khổ cực, không một tấc đất cắm dùi, vì cuộc sống có nhiều khó khăn nên tìm đến đây cất nhà ở tạm. Những ngôi nhà tạm ở nơi đây được dựng lên từ những mái tôn, ván gỗ mục gỉ chỉ chừng 25-30m2. Mộ và nhà nơi đây cứ như một sự gắn kết, nằm xen lẫn vào nhau. Sau nhiều năm gắn bó, nghĩa địa ấy đã trở thành một cái nôi yêu thương không thể thiếu đối với mỗi người dân đang sinh sống trên mảnh đất này.

Đến xóm nghĩa địa, chúng tôi không khỏi ngạc nhiên khi thấy mộ và nhà nằm xen lẫn nhau, mộ ở trước nhà, sau nhà, thậm chí ngay trong nhà hay trên nền nhà. Mọi sinh hoạt, nấu nướng, ăn uống, giặt giũ, phơi phóng bên cạnh hay trên các nấm mộ.

“Ba em đi chạy xe ôm từ sáng, trưa thì về nhà ăn cơm rồi lại đi tiếp. Tối ba mới về. Nhà nghèo nên em nghỉ học từ lớp 2, giờ thì em đi bán vé số để phụ giúp gia đình. Hôm nay em nghỉ bán, đi làm hoài nên cũng mệt, nghỉ một hôm ở nhà cho khỏe”, bé Thúy, người sống ở đây cười bảo.

Chị Cao Thu Hà, người gốc quận 4, di cư qua xóm Gò Mả gần 20 năm nay chia sẻ: “Cuộc sống chật vật quá, miếng ăn còn phải lo hàng ngày nên chỉ dùng tôn dựng căn chòi nhỏ sống tạm. Có cái nhà chui ra chui vào tránh mưa tránh nắng là mừng rồi. Tôi có đứa con năm nay đã 21 tuổi nhưng đau ốm liên miên, Chồng thì làm đủ nghề nhưng cuộc sống vẫn vậy, không khá lên tí nào”.

Ở xóm này có rất nhiều cái “không”:  nhà không số; chủ không tên; trẻ con không khai sinh, không học hành; người lớn không có việc làm,… Cuộc sống đầy thiếu thốn, không có cả nước dùng cho sinh hoạt.

Cuộc sống vốn đã thiếu thốn nhiều thứ, lại phải ở nơi u ám nên bệnh tật cũng bủa vây người dân nơi đây. “Những ngày trời nắng nóng còn dễ chịu, chứ mùa mưa thì có mùi khó chịu lắm, nhưng trận mưa lớn làm nước ngập ngụa, có những tối ngồi co ro để chờ nước rút”, một người dân cho biết.

Mặc cho xung quanh nhiều cao ốc chọc trời mọc lên cùng những con phố sầm uất, nhộn nhịp thì khu dân cư sống chen lẫn với nghĩa địa này vẫn cứ tồn tại. Sân chơi cho cả xóm là bãi nghĩa địa với những ngôi mộ. Ở nơi này hình như sống lâu thành quen nên chẳng ai sợ hãi. Cứ chiều về, xóm nhỏ lại rộn ràng với bao nhiêu câu chuyện. Những đứa trẻ mừng ba mẹ về sau một ngày đi làm mệt nhọc. Mấy người đàn ông lớn tuổi lại nhấm nháp ly rượu, trẻ nhỏ nô đùa, những bà mẹ cho con ăn, tất cả đều diễn ra bên...nấm mộ.

(Còn tiếp)